آخرین خبرها
خانه / Technology / آشنایی باطرح تفکیک از مبدا پسماند ها
آشنایی باطرح تفکیک از مبدا پسماند ها

آشنایی باطرح تفکیک از مبدا پسماند ها

آشنایی باطرح تفکیک از مبدا پسماند ها(گرد آوری توسط مرتضی جبرئیلی )

مقدمه:

ضرورت زندگی سالم اقتضاء می کند به صورت مستمر روش های مدیریت شهری و اجتماعی بهبود بخشیده شود. به این منظور شهرداری بابارشانی  با استفاده از تجربیات گذشته و دانش روز اقدام به تدوین طرح تفکیک و جمع‌آوری پسماندها به روش”تر و خشک” نموده است.

 

ماده ۴ قانون مدیریت پسماند :

با استناد به ماده ۴ آئین نامه اجرائی قانون مدیریت پسماند مصوب سال ۱۳۸۴ هیات محترم دولت مبنی بر جمع آوری تفکیک شده پسماندهای عادی توسط مدیریت اجرائی پسماند در شهرها با جمعیت بیش از یک میلیون نفر تا سال ۱۳۹۰، ضرورت اجرای طرح تفکیک از مبداء یا بازیافت درکلیه شهرها مشخص خواهد شد.

 تفکیک ازمبدأتولید پسماندها:

 

سیستم های مدیریت مواد زاید جامد شهری در دنیا دارای هشت عنصر موظف به شرح ذیل است.

۱- کاهش در مبداء

۱-    تولید

۳- ذخیره ، پردازش و اداره در محل

۴- جمع آوری

۵- حمل و نقل

۶-   بازیافت

۷-   دفع

۸- مراقبت های بعد از دفع

  یکی از مهمترین اهداف در پردازش مواد زاید جامد، بازیافت و جداسازی ترکیبات با ارزش از داخل زباله و تبدیل آن به مواد اولیه می‌باشد. امروزه تکنیک‌های مختلفی در جهان برای تفکیک و جداسازی اجزای ترکیبی مواد زاید جامد توسعه یافته اند که از مهمترین این تکنیک‌ها می‌توان به دو روش عمده تفکیک از مبدأ تولید و تفکیک در مقصد که به شرح ذیل به آن پرداخته خواهد شد، اشاره کرد.

 الف ـ تفکیک از مبدأ تولید

تفکیک از مبداء پسماندها نیز یکی از روشهای پردازش می باشد که به منظور افزایش راندمان سیستم های بازیافت مواد به اجرا در می آید.

این روش یکی ازمهمترین وکم هزینه ترین روشهای جداسازی وتفکیک موادزاید محسوب میشود که دراین روش زایدات قابل بازیافت پس ازجداسازی درمنزل جهت ذخیره سازی در کیسه های نایلونی و یادرظروف ویژه ایکه بدین منظوردرمحیطهای مسکونی،نصب گردیده اند،منتقلوسپس توسط سرویسهای ویژه ومنظم ازمحل تولیدبه محل تبدیل،حمل می گردند.یکی ازمحسّنات این روش عدم اختلاط وآلودگی موادزایدقابل بازیافت باهم ودرنتیجه عدم نیازبه ضدعفونی وشستشوی مضاعف وهمچنین صرف هزینه های مازاداست.

ب ـ تفکیک در مقصد

روش جداسازی و یا تفکیک در مقصد نیز یکی دیگر از روش‌های بازیافت و جداسازی مواد زاید به حساب می‌آید. در این روش زایدات قابل بازیافت پس از ورود به مراکز انتقال و یا دفع به توسط روش سنتی و با صرف نیروی انسانی و یا توسط انواع سیستم‌های مکانیزه همانند سرند، آهن ربا، تونل باد و . . . از داخل مواد تفکیک و جداسازی می‌گردند. بطور کلی هر کارخانه بازیافت و تبدیل مواد زاید جامد از سه قسمت اساسی زیر تشکیل شده است:

۱ ـ قسمت دریافت مواد

۲ ـ قسمت جداسازی

۳ ـ قسمت آماده سازی محصول و تولید

از نظر کلی تمام موادی را که مصرف کنندگان به دور می‌ریزند می‌توان بازیابی کرد. در عمل بین کمیت و کیفیت این مواد تفاوت وجود دارد. موادی که برای بازیابی و برگشت به صورت مواد اصلی نامناسب هستند موادی می‌باشند که عناصر تشکیل دهنده آن‌ها بسیار متفاوت بوده و نامرغوب می‌باشند. از اینرو مدیریت مواد زاید جامد با دارا بودن اهداف مشخص در مورد مقداری از زباله که باید بازیابی شده و یا به روش‌های دیگر دفع تحویل گردد، قادر به ارائه سیستم مشخصی از بکارگیری و استفاده مجدد این مواد خواهد بود. با توجه به میزان مواد تشکیل دهنده زباله، میزان بازیافت آن‌ها نیز در هر کشوری بر حسب سیاست گذاری‌ها و وضعیت اقتصادی و نیاز به منابع تفاوت دارد.

در کشور ما با وجود ۲۰ درصد مواد بازیافتی از قبیل کاغذ، کارتن، پلاستیک، شیشه و فلزات و نیز حدود ۷۰ درصد مواد قابل کمپوست اتخاذ سیستم بازیافت از مبدأ یک تحول اساسی در مدیریت مواد زاید جامد خواهد بود. قابل ذکر است که در حال حاضر بازیافت از زباله های بیمارستانی و مراکز بهداشتی ممنوع می‌باشد.

 اهداف طرح:

۱-      ارتقاء سطح فرهنگ و آموزش عمومی در ارتباط با تولید و دفع مواد زائد جامد و ترویج روحیه صرفه جویی

۲-    بهبود شرایط بهداشتی،کاهش آلودگی های ناشی از تولید زباله و حفظ محیط زیست

۳-    صرفه جویی در مصرف منابع طبیعی با بازگشت مواد قابل استفاده به چرخه تولید

۴-    بهبود کیفیت مواد اولیه کارخانه کمپوست به منظور دستیابی به کمپوست مرغوب تر

۵-    بهینه سازی شیوه های جمع آوری و حمل و نقل مواد زائد جامد و نظافت شهری

۶-   کاهش میزان پسماندهای دفنی و افزایش طول عمر مراکز دفن

۷-    خارج کردن موادبازیافتی ازسیستم دفع پسماند

۸-    صرفه جویی در هزینه های جمع آوری و حمل و نقل زباله

۹-   کمک به اقتصاد کلان کشور به علت بازگشت مواد قابل بازیافت به چرخه تولید

۱۰- ایجاد زمینه های اشتغال و جذب سرمایه های بخش خصوصی

روش اجرای طرح:

ابتدا پس از شرکت نمودن آموزشگران در جلسات توجیهی طرح که توسط مدیریت پسماند شهرداری بابارشانی برگزار می گردد:

-      آموزشگر می بایست براساس برنامه زمانبندی شده از سوی سازمان، کار آموزش چهره به چهره شهروندان از درب منازل آنها و از بلوک های مشخص گردیده (فصل سوم جزوه) را شروع نمایند.

-         آموزشگربعدازبیان توضیحات کامل درموردنحوه اجرای طرح تفکیک از مبدأ،معرفی انواع پسماندهای خشک و نکات کلیدی، فشرده سازی و نحوه تفکیک ونگهداری پسماندهابه شهروندان ، کیسه های نایلونی مخصوص تفکیک زباله به همراه برشورهای آموزشی به آنهاتحویل داده واطلاعات موردنیاز را (آدرس،نام شهروندو…) درفرم های مربوطه درج نمایند.

-         پس از ارائه آموزشهای لازم شهروند نیز می بایست زباله های تولیدی خود را در محل به دو قسمت خشک و تر تفکیک نموده و به صورت جداگانه ذخیره نماید.

-         یک هفته بعد از دادن کیسه های نایلونی ، طبق برنامه زمانی اعلام شده از سوی پیمانکار سازمان، مامورین جمع آوری برای تحویل گرفتن زباله های خشک به درب منازل آنها مراجعه نموده همچنین شهروندان باید زباله های تر خود را نیز در کیسه های زباله مجزا، ساعت۹ شب پشت درب منازل قرار دهند

نکات قابل توجه آموزشگران:

-آموزشگران می بایست همراه با کارت شناسایی معتبر جهت آموزش به درب منازل مراجعه نمایند.

-         دارا بودن اطلاعات لازم در زمینه علوم پسماند جهت پاسخگویی به سوالات شهروندان در این زمینه و تفهیم مطالب طرح به آنها توسط آموزشگر.

-         دارا بودن صبر و حوصله کافی و داشتن روابط عمومی بالا جهت برخورد با اقشار مختلف و نیز ایجاد روحیه مشارکت و همکاری، ایجاد حس مسئولیت پذیری ومتعهدبودن نسبت به طرح در شهروند ضرورت می یابد.

دسته بندی پسماندها به تر و خشک:

 پسماندهای تر:

پسماندهای غذایی: برنج، انواع خورشت، گوشت، مرغ، ماهی، روغن های خوراکی سوخته و فاسد شده و …

سبزی و میوه: پسماند میوه، سبزی و میوه فاسد شده، تفاله چای و …

پسماندهای خشک:

 کاغذ و مقوا: انواع روزنامه، مجله، کتاب، دستمال کاغذی، عکس، ظروف کاغذی شیر و آبلیمو، جعبه های شیرینی، کفش، لباس، شانه تخم مرغ و …

پلاستیک: انواع ظروف پلاستیکی، روکش ها و کیسه های پلاستیکی، طناب های پلاستیکی، اسباب بازی های پلاستیکی، فیلم های عکاسی، انواع ابر و اسفنج و …

فلزات: انواع قوطی فلزی کمپوت، کنسرو، نوشابه، رب، وسایل فلزی آشپزخانه، شیرآلات ، لوله ها و توری های فلزی، ظروف و لوله های مسی، چدنی، آهنی، فویلهای آلومینیومی، رادیاتور و …

شیشه: انواع ظروف شیشه ای، لامپهای ساده و فلورسنت، آیینه ، سرامیک، چینی، بلور و …

منسوجات و چرم: انواع لباس های کهنه و پارچه های مستعمل، حوله، انواع وسایل پارچه ای، انواع کیف و کفش، البسه و وسایل چرمی و …

چوب: انواع جعبه های چوبی، سرشاخه، برگ درخت، مبل، میز، وسایل چوبی آشپزخانه و …

لوازم الکتریکی و الکترونیکی: سیم، کابل، پریز، دیسکت، سی دی، نوارکاست، ماشیــن حساب، ساعت، لوازم کامپیوتر، چراغ قوه، انواع باطری، تلفــن، تلویزیون و …

لازم است زباله های پزشکی ( بیمارستانی ) و ویژه نیز که در منــازل تولید می شود مورد توجه شهروندان قرار گرفته و به صورت جداگانه با رعایت اصول بهداشتی دفع گردد.

تفکیک پسماندها به دو دسته تر و خشک در مبداء تولید از آلودگی ناشی از مخلوط شدن و فعل و انفعالات شیمیایی و تولید شیرابه پیش گیری می نماید و تبدیل مواد به محصولات جدید و قابل استفاده را در بردارد.

پسماندهای خشک به ویژه کاغذ، مقوا، پلاستیک، فلزات و شیشه از ارزش اقتصادی و زیست محیطی برخوردار بوده و در صورت تفکیک، در واحدها و کارخانـجات بازیافت به محصـولاتی با کاربـردهای مشـابه و یا جدیـد تبـدیـل می شوند تا از اتلاف منابع و سرمایه های ملی جلوگیری به عمل آید.

تفکیک کامل زباله های تر از زباله های خشک نیز بهبود کیفیت و خلوص کود کمپوست را در پی دارد و با توجه به اینکه نزدیک به ۷۰% زباله ها از نوع زباله تر ( پسماند مواد غذایی، میوه و سبزی و …) می باشد و این پسماندها طی فرایندی به کود گیاهی (کمپوست) تبدیل می شوند که مورد استفاده امور زراعی و باغبانی خواهد بود.

همچنین بازیافت و استفاده مجدد از مواد و کالاهای معرفی موجب جلوگیری از دفن زباله و آلودگی زمین و آبهای سطحی می گردد.